Geslaagd zwemwater
Top 3
Nederlanders zijn gek op lijstjes. De top 40 in de muziek, de top 100 beste restaurants of zelfs de top 25 met bloopers; Nederland is er dol op. Maar van deze top 3 wordt niemand blij. Op de derde plaats oorklachten (8%), op twee maag-darmklachten (31%) en met 48% stevig op nummer één: huidklachten. Lang leve zwemmen in open water? Geen probleem. Het water dat officieel als zwemwater is aangewezen in het gebied van Waterschap De Dommel is betrouwbaar. Alle open zwemwateren voldoen aan de EU-normering, vastgesteld door de Europese commissie. Ze krijgen zelfs de kwalificatie uitstekend!
Blauwe boosdoener veroorzaakt groene soep
In de zomermaanden kan wel regelmatig blauwalg voorkomen in zwemwateren. Desondanks komen er bijna nooit meldingen van aan blauwalg gerelateerde gezondheidsklachten binnen bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Blauwalgen kunnen klachten veroorzaken zoals maag-, darm- of huidklachten. In ernstige gevallen kunnen zelfs verlammingsverschijnselen optreden. Maar omdat blauwalgen in zwemwater meestal goed zichtbaar zijn, blijven mensen uit de buurt. De ophef in de media heeft niet te maken met massale gezondheidsproblemen. Wel met de aanwezigheid van blauwalgen; niemand gaat zwemmen in een stinkende groene soep.
‘Niemand gaat zwemmen in een stinkende groene soep’
Medewerking aan onderzoek
Ciska Schets werkt al 23 jaar bij het RIVM en houdt zich vooral bezig met watermicrobiologie en recreatiewater. De laatste jaren heeft ze als projectleider vooral besteed aan onderzoek naar de kwaliteit van open zwemwater. De genoemde top 3 is afkomstig uit haar proefschrift. In 2010 heeft Schets voor haar proefschrift in Nederlandse zwemwateren onderzoek gedaan naar zwemmersjeuk. Doordat er ook zwemwateren in het gebied van Waterschap De Dommel liggen, heeft Schets ook met hen samengewerkt. In 2010 heeft ze haar proefschrift over ziekteverwekkers in zwemwater grotendeels geschreven en afgerond. Met goed gevolg: in maart 2011 is Ciska Schets gepromoveerd aan de Universiteit Utrecht.
Prinsenmeer in Asten, een van de zwemwateren dat betrokken was bij het onderzoeksproject
Parasieten en poep
In Nederland zijn in totaal ongeveer 650 open wateren officieel aangewezen als zwemlocatie. Dat houdt in dat deze wateren dienen te voldoen aan de eisen gesteld door de Europese Commissie. Schets vertelt: “De wetgeving is vooral gefocust op verontreiniging door uitwerpselen van dier of mens. Maar ondanks dat Nederlandse zwemwateren meestal voldoen aan de wetgeving komen gezondheidsklachten door ziekteverwekkers uit uitwerpselen toch voor, zoals maag-darmklachten. Een opmerkelijke uitkomst van het onderzoek is dat zwemmersjeuk de meest gemelde gezondheidsklacht is, terwijl deze niet wordt veroorzaakt door ziekteverwekkers uit uitwerpselen, maar door een parasiet van watervogels. De larven van deze parasiet vermeerderen zich in waterslakken en deze leven het liefst in zo helder mogelijk water. Schijn kan dus soms bedriegen. Helder water betekent niet altijd dat het veiliger of gezonder is.”
Lekker zwemmen…?
Na haar opleiding aan het Hoger Laboratorium Onderwijs in Delft, nu ondergebracht bij de Hogeschool Rotterdam, is Schets als onderzoeksmedewerker aan de slag gegaan bij het RIVM. Een promotietraject had ze toen nog niet op het oog. Ze gaf de voorkeur aan werken in het laboratorium en kreeg in die periode twee kinderen. Ondanks dat ze weten wat voor werk hun moeder doet, blijven ze graag zwemmen in open water. Op de vraag of Ciska zelf graag zwemt in open water moet ze een beetje lachen: “Hm, eerlijk gezegd houd ik er niet zo van. Zal toch wel te maken hebben met de kennis die je hebt. Bij de provincie kun je de zwemwaterkwaliteit opvragen van een zwemlocatie. Die informatie is gewoon voorhanden. Maar hoe veilig het ook is, door mijn werk hou ik toch mijn bedenkingen… Als je weet wat er heel misschien in zou kunnen zitten, dan ga je er toch niet zo snel lekker in liggen. Maar kanovaren, dat doe ik wel graag.”
De praktische kant van het onderzoek naar de kwaliteit van open zwemwater
Informatie over zwemwaterkwaliteit
Ondanks dat Waterschap De Dommel goed scoort wat de zwemwaterkwaliteit betreft, werden er in 2010 toch incidenten gemeld zoals botulisme, zwemmersjeuk en een overschrijding van het aantal bacteriën door ontlasting. Ook al voldoen de open zwemwateren aan de EU-wetgeving, het geeft geen garantie zoals ook blijkt uit het proefschrift van Ciska Schets. De provincie houdt de zwemwaterkwaliteit in de gaten. Op de website is te zien waar in Brabant veilig gezwommen kan worden. Informatie over de waterkwaliteit van de zwemplassen tijdens het zwemseizoen is te verkrijgen bij de zwemwatertelefoon van afdeling Water van provincie Noord-Brabant (073-68 08 058) en op NOS Teletekst pagina 725.